Music Theory အခြေခံလေ့လာမှု

 

ဂီတသီအိုရီသည် ရေးသားထားသော ဂီတကို ဖတ်ရှုခြင်း၊ ရေးသားခြင်းနှင့် နားလည်ခြင်းတို့အတွက် လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစပြုသူတစ်ယောက်အနေဖြင့် သိရှိထားရမည့် အခြေခံအချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြပေးပါမည် -

**၁။ ဂီတ၏ အခြေခံအစိတ်အပိုင်းများ (Elements of Music)**

ဂီတတွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်း (၃) ခု ပါဝင်သည်-

*   **မယ်လိုဒီ (Melody):** အသံများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစဉ်လိုက် တီးခတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သီဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

*   **ဟာမိုနီ (Harmony):** အသံနှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော အသံများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တီးခတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မယ်လိုဒီကို ပံ့ပိုးပေးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။

*   **ရစ်သမ် (Rhythm):** ဂီတ၏ နှလုံးသားနှင့် အင်ဂျင်ဖြစ်ပြီး အသံများ၏ အနှေးအမြန်နှင့် ကြာချိန်ကို တိုင်းတာပေးသည်။

**၂။ ဂီတနုတ်များနှင့် မျဉ်းငါးကြောင်း (Notes and Staff)**

ဂီတကို ဖတ်ရှုရန် **မျဉ်းငါးကြောင်း (Staff)** ကို အသုံးပြုပြီး ၎င်းတွင် မျဉ်း (၅) ကြောင်းနှင့် ကြားလပ် (၄) ခု ပါဝင်သည်။ အခြေခံအားဖြင့် **Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si** ဟူ၍ နုတ် (၇) လုံး ရှိသော်လည်း Sharp (#) နှင့် Flat (b) များ အပါအဝင် စုစုပေါင်း အသံ (၁၂) မျိုး ရှိသည်။

**၃။ ဂီတသော့များ (Clefs)**

မျဉ်းငါးကြောင်းပေါ်တွင် နုတ်များကို ဖတ်ရှုနိုင်ရန် **သော့ (Clef)** များကို အသုံးပြုသည် -

*   **Treble Clef (Sol key):** အသံမြင့်သော အသံအကွာအဝေးများ (ဥပမာ- တယော၊ ဂစ်တာ၊ ပီယာနို လက်ယာဘက်) အတွက် အသုံးပြုသည်။

*   **Bass Clef (Fa key):** အသံနိမ့်သော အသံအကွာအဝေးများ (ဥပမာ- ဘေ့စ်ဂစ်တာ၊ ပီယာနို လက်ဝဲဘက်) အတွက် အသုံးပြုသည်။

**၄။ အသံအကွာအဝေးနှင့် စကေးများ (Intervals and Scales)**

*   **အင်တာဗယ် (Interval):** အသံနှစ်ခုကြားရှိ အကွာအဝေးကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို Tone (အသံပြည့်) နှင့် Semitone (အသံဝက်) တို့ဖြင့် တိုင်းတာသည်။

*   **စကေး (Scale):** အသံများကို နိမ့်ရာမှ မြင့်ရာသို့ စနစ်တကျ အစဉ်လိုက် စီစဉ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသုံးအများဆုံးမှာ အသံ (၈) လုံးပါသော **Diatonic scale** ဖြစ်သည်။

**၅။ ကော့ဒ်များ (Chords)**

အသံ (၃) ခု သို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုသော အသံများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တီးခတ်ခြင်းကို **ကော့ဒ် (Chord)** ဟု ခေါ်သည်။ အခြေခံအကျဆုံး ကော့ဒ်မှာ နုတ် (၃) လုံးပါဝင်သော **Triad** ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် Root (အခြေခံနုတ်)၊ Third (တတိယမြောက်နုတ်) နှင့် Fifth (ပဉ္စမမြောက်နုတ်) တို့ ပါဝင်သည်။

**၆။ နုတ်တန်ဖိုးများနှင့် အချိန်တိုင်းတာမှု (Note Values and Tempo)**

နုတ်တစ်ခုချင်းစီတွင် ၎င်းတို့၏ ကြာချိန်ကို ဖော်ပြသည့် **တန်ဖိုး (Value)** များ ရှိကြသည် (ဥပမာ- Whole note, Half note, Quarter note)။ သီချင်းတစ်ပုဒ်၏ အနှေးအမြန်ကို **Tempo** ဟု ခေါ်ပြီး တစ်မိနစ်အတွင်းရှိ အချက်ရေ (BPM) ဖြင့် တိုင်းတာသည်။