Chord progression ဆိုတာဘာလည်း

 

Chord progression ဆိုသည်မှာ သီချင်းတစ်ပုဒ်အတွင်း Chords တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစဉ်လိုက် ဖြစ်ပေါ်တီးခတ်မှုကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အနောက်တိုင်းဂီတ (ဥပမာ- Pop, Rock, Blues, Jazz) တွင် ဟာမိုနီ၏ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ဂီတသီအိုရီတွင် ၎င်းတို့ကို ရောမဂဏန်းများ (Roman Numerals) ဖြစ်သော I, IV, V စသည်ဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် သီချင်းတစ်ပုဒ်၏ မယ်လိုဒီနှင့် ရစ်သမ်တို့ တည်ဆောက်ရန်အတွက် အခြေခံ "Key" ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။

သီချင်းရေးသားရာတွင် Chord progression ကို အောက်ပါအတိုင်း အသုံးချနိုင်ပါသည် -

သီချင်း၏ ခံစားချက်ကို ဖန်တီးခြင်း: Chords များကို ရွေးချယ်ခြင်းဖြင့် သီချင်းတစ်ပုဒ်၏ ဇာတ်လမ်းကို **ပျော်ရွှင်ခြင်းမှ ဝမ်းနည်းခြင်းသို့ သို့မဟုတ် အမှောင်မှ အလင်းသို့** သိသိသာသာ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ရိုးရှင်းပြီး ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြစ်နေသော ကော့ဒ်အစဉ်လိုက်များသည်ပင် ရှုပ်ထွေးသော စိတ်လှုပ်ရှားမှုများကို ဖော်ပြနိုင်စွမ်း ရှိသည်။

အခြေခံပုံစံများ (Common Patterns) အသုံးပြုခြင်း: သီချင်းရေးသားရာတွင် အောက်ပါ ရေပန်းစားသော ပုံစံများကို အသုံးပြုနိုင်သည် -

    Three-chord progressions (I-IV-V) : ၎င်းသည် Rock, Folk နှင့် Pop ဂီတ၏ အခြေခံအကျဆုံး ပုံစံဖြစ်သည်။

    12-bar blues: Blues ဂီတတွင် အဓိကအသုံးပြုသည့် ပုံစံဖြစ်သည်။

    1950s progression (I-vi-IV-V) :  Pop သီချင်းများတွင် အလွန်ရေပန်းစားသော ပုံစံဖြစ်သည်။

ကော့ဒ်အစားထိုးခြင်း (Chord Substitution): သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို ပိုမိုဆန်းသစ်ပြီး မငြီးငွေ့စေရန်အတွက် မူလကော့ဒ်နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်တူညီသော အခြားကော့ဒ်တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးနိုင်သည်။ ဥပမာ- Tonic chord (I) နေရာတွင် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော E minor (iii) သို့မဟုတ် A minor (vi) ကဲ့သို့သော ကော့ဒ်များကို အစားထိုး တီးခတ်ခြင်းဖြင့် ကွဲပြားသော အရသာကို ရရှိစေနိုင်သည်။

သီချင်းရေးသူများအတွက် အကြံပြုချက် : သီချင်းစတင်ရေးသားရာတွင် အလွန်ရှုပ်ထွေးသော ပုံစံများအစား ကော့ဒ် (၂) ခု သို့မဟုတ် (၃) ခုသာ ပါဝင်သော ရိုးရှင်းသည့် Progression များဖြင့် စတင်ပြီး လွတ်လပ်စွာ စမ်းသပ်ကြည့်သင့်သည်။

Chord progression များသည် သီချင်းတစ်ပုဒ်၏ မယ်လိုဒီကို ပိုမိုခိုင်မာစေပြီး နားထောင်သူကို ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ဂီတပုံစံတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ကူညီပေးပါသည်။

Music Theory အခြေခံလေ့လာမှု

 

ဂီတသီအိုရီသည် ရေးသားထားသော ဂီတကို ဖတ်ရှုခြင်း၊ ရေးသားခြင်းနှင့် နားလည်ခြင်းတို့အတွက် လမ်းညွှန်ချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အစပြုသူတစ်ယောက်အနေဖြင့် သိရှိထားရမည့် အခြေခံအချက်များကို အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းပြပေးပါမည် -

**၁။ ဂီတ၏ အခြေခံအစိတ်အပိုင်းများ (Elements of Music)**

ဂီတတွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်း (၃) ခု ပါဝင်သည်-

*   **မယ်လိုဒီ (Melody):** အသံများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစဉ်လိုက် တီးခတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သီဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။

*   **ဟာမိုနီ (Harmony):** အသံနှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော အသံများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တီးခတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မယ်လိုဒီကို ပံ့ပိုးပေးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။

*   **ရစ်သမ် (Rhythm):** ဂီတ၏ နှလုံးသားနှင့် အင်ဂျင်ဖြစ်ပြီး အသံများ၏ အနှေးအမြန်နှင့် ကြာချိန်ကို တိုင်းတာပေးသည်။

**၂။ ဂီတနုတ်များနှင့် မျဉ်းငါးကြောင်း (Notes and Staff)**

ဂီတကို ဖတ်ရှုရန် **မျဉ်းငါးကြောင်း (Staff)** ကို အသုံးပြုပြီး ၎င်းတွင် မျဉ်း (၅) ကြောင်းနှင့် ကြားလပ် (၄) ခု ပါဝင်သည်။ အခြေခံအားဖြင့် **Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si** ဟူ၍ နုတ် (၇) လုံး ရှိသော်လည်း Sharp (#) နှင့် Flat (b) များ အပါအဝင် စုစုပေါင်း အသံ (၁၂) မျိုး ရှိသည်။

**၃။ ဂီတသော့များ (Clefs)**

မျဉ်းငါးကြောင်းပေါ်တွင် နုတ်များကို ဖတ်ရှုနိုင်ရန် **သော့ (Clef)** များကို အသုံးပြုသည် -

*   **Treble Clef (Sol key):** အသံမြင့်သော အသံအကွာအဝေးများ (ဥပမာ- တယော၊ ဂစ်တာ၊ ပီယာနို လက်ယာဘက်) အတွက် အသုံးပြုသည်။

*   **Bass Clef (Fa key):** အသံနိမ့်သော အသံအကွာအဝေးများ (ဥပမာ- ဘေ့စ်ဂစ်တာ၊ ပီယာနို လက်ဝဲဘက်) အတွက် အသုံးပြုသည်။

**၄။ အသံအကွာအဝေးနှင့် စကေးများ (Intervals and Scales)**

*   **အင်တာဗယ် (Interval):** အသံနှစ်ခုကြားရှိ အကွာအဝေးကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို Tone (အသံပြည့်) နှင့် Semitone (အသံဝက်) တို့ဖြင့် တိုင်းတာသည်။

*   **စကေး (Scale):** အသံများကို နိမ့်ရာမှ မြင့်ရာသို့ စနစ်တကျ အစဉ်လိုက် စီစဉ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသုံးအများဆုံးမှာ အသံ (၈) လုံးပါသော **Diatonic scale** ဖြစ်သည်။

**၅။ ကော့ဒ်များ (Chords)**

အသံ (၃) ခု သို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုသော အသံများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တီးခတ်ခြင်းကို **ကော့ဒ် (Chord)** ဟု ခေါ်သည်။ အခြေခံအကျဆုံး ကော့ဒ်မှာ နုတ် (၃) လုံးပါဝင်သော **Triad** ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် Root (အခြေခံနုတ်)၊ Third (တတိယမြောက်နုတ်) နှင့် Fifth (ပဉ္စမမြောက်နုတ်) တို့ ပါဝင်သည်။

**၆။ နုတ်တန်ဖိုးများနှင့် အချိန်တိုင်းတာမှု (Note Values and Tempo)**

နုတ်တစ်ခုချင်းစီတွင် ၎င်းတို့၏ ကြာချိန်ကို ဖော်ပြသည့် **တန်ဖိုး (Value)** များ ရှိကြသည် (ဥပမာ- Whole note, Half note, Quarter note)။ သီချင်းတစ်ပုဒ်၏ အနှေးအမြန်ကို **Tempo** ဟု ခေါ်ပြီး တစ်မိနစ်အတွင်းရှိ အချက်ရေ (BPM) ဖြင့် တိုင်းတာသည်။